YATIRIM FONLARI

Yatırım Fonu nedir?

Yatırım Fonu, tasarrufların hisse senedi, tahvil, repo vs. gibi sermaye piyasası araçlarında değerlendirilebilmesi ihtiyacını karşılamak üzere, yatırımcı tasarruflarının bir havuz içerisinde toplanarak, profesyonel yöneticiler tarafından yönetilmesi esasına dayalı kollektif bir yatırım aracıdır.

Yatırım Fonları hangi kıymetlere yatırım yapabilir?

Yatırım fonları;

  • Borsalarda işlem gören yerli ve yabancı şirketlerin hisse senetleri
  • Özel ve kamu kesimi borçlanma senetleri,
  • Altın ve diğer kıymetli madenler ve bunlara dayalı olarak ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarına yatırım yapabilirler.

Fon Tipi Nedir?

Yatırım fonları iki tipte kurulabilir. A Tipi ve B Tipi. A Tipi yatırım fonlarının portföylerinin en az aylık ortalama bazda, % 25'i Türk şirketlerinin hisse senetlerinden oluşur. B Tiplerinin portföylerinde böyle bir sınırlama yoktur. Fonların A veya B Tipi olması konusunda önemli olan nokta A Tipi fonlara vergi avantajı tanınmasıdır.

Fon Türü Nedir?

A ve B tipi olarak vergisel anlamda yapılan tip sınıflamasına ilave olarak bir de tür kavramı geliştirilmiştir. Bu uygulamanın amacı ise farklı portföy yapılarına sahip fonlar oluşturulmak yolu ile farklı yatırımcı tercihlerine hitap edebilmektir.

Portföye alınacak menkul kıymetler göz önünde bulundurularak, 11 ayrı yatırım fonu türü belirlenmiştir. Bu fonlar, Tahvil ve bono fonu, Hisse senedi fonu, Sektör fonu, İştirak fonu, Grup fonu, Yabancı menkul kıymetler fonu, Altın ve diğer kıymetli madenler fonu, Değişken fon, Karma fon, Likit fon ve Endeks fondur.

Bu çerçevede fonun tipi vergileme açısından yatırımcıya bilgi verirken, türü portföyün ağırlıklı olarak hangi varlıklardan oluştuğunu göstermektedir.

Fonlar aşağıda belirtilen türlerde kurulabilir:

Fon portföyünün en az % 51'ini devamlı olarak,

  • Kamu ve/veya özel sektör borçlanma araçlarına yatırmış fonlar "Tahvil ve Bono Fonu",
  • Türkiye'de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerine yatırmış fonlar "Hisse Senedi Fonu",
  • Belirli bir sektörü (örneğin, çimento, tekstil gibi) oluşturan ortaklıkların menkul kıymetlerine yatırmış fonlar "Sektör Fonu",
  • Kurucunun iştiraklerince çıkarılmış menkul kıymetlere yatırım yapan fonlar "İştirak Fonu",
  • Belli bir topluluğun (Koç Topluluğu, Sabancı Topluluğu gibi) menkul kıymetlerine yatırım yapan fonlar "Grup Fonu",
  • Yabancı özel ve kamu sektörü menkul kıymetlerine yatırmış fonlar, "Yabancı Menkul Kıymetler Yatırım Fonu",
  • Ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler ile bu madenlere dayalı sermaye piyasası araçlarına yatırmış fonlar "Altın ve Diğer Kıymetli Madenler Fonu",

Portföyünün en az %80'i devamlı olarak

  • Baz alınan ve Kurul tarafından uygun görülen bir endeksin değeri ile fonun birim pay değeri arasındaki korelasyon katsayısı (ilişki/paralellik) en az %90 olacak şekilde, endeks kapsamındaki menkul kıymetlerin tümünden ya da örnekleme yoluyla seçilen bir kısmından oluşan fonlar "Endeks Fon",
  • Diğer yatırım fonlarının ve borsa yatırım fonlarının katılma paylarından oluşan fonlar "Fon Sepeti"

Asgari olarak altı ay vadeli kurulmak kaydıyla;

Yatırımcının başlangıç yatırımının belirli bir bölümünün, tamamının ya da başlangıç yatırımının üzerinde belirli bir getirinin içtüzükte ve izahnamede belirlenen esaslar çerçevesinde belirli vade ya da vadelerde yatırımcıya geri ödenmesinin, uygun bir yatırım stratejisine ve Kurucu ile Garantör arasında imzalanan bir garanti sözleşmesine dayanılarak taahhüt edildiği fonlar "Garantili Fon",

Yatırımcının başlangıç yatırımının belirli bir bölümünün, tamamının ya da başlangıç yatırımının üzerinde belirli bir getirinin içtüzükte ve izahnamede belirlenen esaslar çerçevesinde belirli vade ya da vadelerde yatırımcıya geri ödenmesinin, uygun bir yatırım stratejisine dayanılarak en iyi gayret esası çerçevesinde amaçlandığı fonlar "Koruma Amaçlı Fon"

Katılma belgeleri önceden belirlenmiş kişi veya kuruluşlara tahsis edilmiş fonlar "Özel Fon"

Katılma payları sadece nitelikli yatırımcılara satılmak üzere kurulmuş olan fonlar ise "Serbest Yatırım Fonları" (Hedge Funds)

olarak adlandırılır.

Yukarıdaki sayılanlar dışında da, içtüzüklerde belirtilmek suretiyle, oluşturulacak portföy yönetim stratejilerine uygun fon türleri, Kurulca uygun görülmesi koşuluyla belirlenebilir.

Yatırım Fonlarına hakim olan temel ilkeler nelerdir?

1.Riskin Dağıtılması İlkesi:
Bu ilke sayesinde yatırım fonlarının, bireylerin kendi imkânları ile sağlayamayacakları ölçüde riski dağıtmaları mümkündür.

2.Profesyonel Yönetim:
Menkul kıymet piyasaları, nitelikleri itibariyle belirli bir bilgi birikimini gerektiren teknik piyasalar olup, bu piyasada oluşan gelişmelerin yakından takip edilmesi gerekir. Doğal olarak bireylerin böylesi bir takibi düzenli olarak yapmaları ve bu piyasalarda oluşan gelişmelerin menkul kıymet fiyatlarına etkilerini tahmin edip, ona göre zamanında tavır alabilmeleri zordur. Yatırım fonları ise çok fazla sayıda kişiden para toplamak suretiyle yüksek miktarlarda portföyler oluşturduklarından, gerekli donanıma ve menkul kıymet piyasalarıyla ilgili yetişmiş elemanlara sahip olabilirler. Bu sayede piyasalarda gözlemlenen hareketlerin ne anlama geldiğini sürekli bir şekilde takip ederek gerekli işlemleri (alım/satım gibi) gerçekleştirirler.

3.Menkul Kıymet Portföyü İşletmek:
Yatırım fonları, bazı kısıtlamalar içerisinde nakit ve kıymetli madenlere de yatırım yapabilmekle beraber, temel amaçları menkul kıymet alıp satmak ve alım satımlar arasında oluşan olumlu fark ile bu menkul kıymetlerin kâr payları ve faizlerinden gelir sağlamak olan kuruluşlardır.

4.İnançlı Mülkiyet:
Yatırım fonları inançlı mülkiyet esasına dayanır. İnançlı mülkiyet esasında fona inançlı olarak fon kurucusu sahiptir. Tasarruf sahipleri ise fonla ilgili muameleleri yapma yetkisini kurucuya verirler. Bu yetki devri fon içtüzüğü ile olur. Kurucu, fonu bu sözleşme (içtüzük) çerçevesinde ve tasarruf sahiplerinin haklarını koruyarak yönetmek/yönettirmek zorundadır.

5.Malvarlığının Korunması:
Fon tüzel kişilik sahibi olmamakla beraber, fonun malvarlığı kurucudan ayrıdır. Ayrıca Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca, fon malvarlığı rehnedilemez; teminat gösterilemez ve üçüncü kişiler tarafından haczedilemez. Yani fon malvarlığının korunması kanun ile güvence altına alınmıştır.

Fonların kuruluş ve işleyişinin yasal dayanakları nelerdir?

Fonlar, Sermaye Piyasası Kanunu ve bu kanuna dayanılarak Sermaye Piyasası Kurulu tarafından çıkartılan tebliğ esaslarına göre kurulur ve işletilir. Fonların kuruluş ve işleyişine ilişkin tüm hususlar FON İÇTÜZÜĞÜ'nde ayrıntılı şekilde yer alır. Tasarruf sahipleri isterlerse, incelemek üzere fon içtüzüğünü Kurucu’dan talep edebilirler.

Yatırım fonu yönetimi nasıl oluşturulur?

Kurucu kendi adına fonla ilgili işlemleri yürütmek üzere, her bir fon için en az 3 kişiden oluşan bir FON KURULU ve en az bir denetçi tayin eder.

Fonla ilgili işlemlerin düzgün yürütülebilmesi için tam zamanlı olarak görev yapan Fon Müdürü nezaretinde, defter ve hesaplarını tutan Fon Muhasebecisi ve yeterli sayıda personelden oluşan Fon Hizmet Birimi görev yapar.

Yatırım fonu portföylerini kimler yönetebilir?

Yatırım fonları, kurucusunun belirleyeceği ve Sermaye Piyasası kurulu'ndan "Portföy Yöneticiliği Yetki Belgesi" almış aracı kurumlar veya portföy yönetim şirketleri tarafından yönetilirler.

Fonların hesaplarının tutulması, portföyünün saklanması ne şekilde yapılır?

Yatırım Fonlarının tüzel kişiliği olmamakla birlikte fon mal varlığı kurucunun mal varlığından tümüyle ayrıdır. Bu nedenle fonlar, tıpkı bir şirket gibi, gerekli kanuni defterleri tutmak, bilanço çıkarmak zorundadırlar. Saklayıcı, yatırım fonu varlıklarının güvenli muhafazasını sağlar ve varlık - nakit takasını gerçekleştirir. Fon portföyündeki varlıklar, saklayıcı (Takasbank AŞ ve/veya Kurul'ca yetkilendirilen diğer kuruluşlar) nezdinde yapılacak bir sözleşme çerçevesinde fon adına saklanır. Fon mal varlığını oluşturan kıymetlerden hisse senetleri, tahvil, bono ve repolar Takasbank nezdinde, varsa yabancı kıymetler uluslararası saklama kuruluşlarında muhafaza edilir.

Fonların kuruluş ve işleyişinin yasal dayanakları nelerdir?

Fonlar, Sermaye Piyasası Kanunu ve bu kanuna dayanılarak Sermaye Piyasası Kurulu tarafından çıkartılan tebliğ esaslarına göre kurulur ve işletilir. Fonların kuruluş ve işleyişine ilişkin tüm hususlar FON İÇTÜZÜĞÜ'nde ayrıntılı şekilde yer alır. Yatırımcılar isterlerse, incelemek üzere fon içtüzüğünü Kurucu’dan talep edebilirler.

atırım fonlarında denetim nasıl sağlanır?

Yatırım fonunun Kurucusu, her fon için belirli nitelikleri taşıyan en az bir denetçi atamak zorundadır. Yatırım fonları ayrıca, yapılacak bir sözleşme kapsamında 6 aylık ve yıllık olarak Bağımsız Dış Denetim şirketleri tarafından denetlenir. Yıllık denetim raporunun Sermaye Piyasası Kurulu'na gönderilmesi zorunludur. Kurul, yatırım fonlarını her zaman denetleme yetkisine sahiptir.

Yatırım Fonu Yönetimi’nde uyulması zorunlu kurallar nelerdir?

Yatırım fonlarının yönetiminde yatırımcıları korumaya yönelik olarak mevzuatın getirdiği birçok kısıtlama mevcut olup, fon kurucu ve yöneticileri bu kısıtlamalara uymak zorundadırlar.Bu kısıtlamaların önemlileri aşağıda belirtilmiştir.

  • Fon portföyüne, hiçbir şekilde rayiç değerinin üzerinde varlık satın alınamaz ve bu değerin altında satış yapılamaz.
  • Borsada işlem gören tüm varlıkların alım / satımlarının borsada yapılması zorunludur.
  • Bir yatırım fonunun portföy değerinin % 10'undan fazlası bir ortaklığın menkul kıymetlerine yatırılamaz.
  • Bir fon, açığa satış ya da kredili menkul kıymet alımı işlemi yapamaz.Yatırım fonlarının malvarlıkları rehnedilemez ve/veya devredilemez.

Fiba Fibabanka'da alım satımı yapılan fonlar hakkında detaylı bilgi alabilir miyim?

Fibabanka “Açık Yapı“ özelliğiyle Kurucusu olduğu Fibabanka fonlarının yanısıra TEB, TEB Yatırım, Akbank, Ak Yatırım, Yapı Kredi, Yapı Kredi Yatırım gibi kuruluşlara ait 40'a yakın yatırım fonu çeşidiyle hizmet vermektedir.

Katılma Belgelerinin Fiyatları nasıl hesaplanır?

  • Değerleme gününde portföyde bulunan varlıkların işlem gördükleri, alınıp satıldıkları borsalarda oluşan ortalama fiyatlarla fiyatları dikkate alınarak fon portföy değeri hesaplanmakta,
  • Fon portföy değerine fonun alacakları eklenmek ve borçları düşülmek suretiyle fonun toplam değeri belirlenmekte,
  • Bir yatırım fonunun portföy değerinin % 10'undan fazlası bir ortaklığın menkul kıymetlerine yatırılamaz.
  • Fon toplam değeri, değerleme gününde tedavülde olan pay sayısına bölünmek suretiyle birim katılma belgesi fiyatına ulaşılmaktadır.

Yukarıda belirtilen işlemlerin yapılması esnasında, fonun portföyünde bulunan varlıklardan elde edilen faiz, temettü, alım satım kazancı ve günlük değer artışları aynı gün fona gelir olarak kaydedilmektedir.

Yatırım Kriteri (Benchmark-Kıstas Endeksi) nedir?

Fonun risk yapısına bağlı olarak performansının ölçülmesini sağlayan ve fon portföyünün yatırım araçlarına hangi oranda dağıtılacağını gösteren kriterdir.

Bir Yatırım Fonuna ait temel bilgileri gösteren belgeler nelerdir?

1.Fon İçtüzüğü
Yatırım fonlarının içtüzükleri, yatırım fonu katılma belgesi sahibi ile kurucu (fonu kuran tüzel kişi), saklayıcı (fon portföyünde yer alan menkul kıymetleri saklayan kurum) ve yönetici (fon portföyünü yöneten kuruluş) arasında fon portföyünün yönetilmesini ve saklanmasını konu alan sözleşmedir. İçtüzükte fonun adı, adresi, kuruluş amacı, portföy yönetimine ilişkin esaslar, Yatırım sınırlamaları, katılma belgelerinin satışına ve geri satın alınışına ilişkin esaslar v.b. bilgiler yer alır.

2.Fon İzahnamesi
Yatırım fonlarının halka arzı sırasında hazırlanan resmi bir belge olup, halka arz öncesinde Ticaret Sicil Gazetesi’nde ilan edilmekte ve katılma belgelerinin alım satımının yapıldığı yerlerde Yatırımcıların incelemesi için hazır bulundurulmak zorundadır. Yatırım yapmadan önce yatırımcılar tarafından dikkatle okunması gereken bir bilgi olup, fona ait aşağıda yer alan temel bilgileri içermektedir.

  • Fonun kurucusu,
  • Kurucu ve fonun adresi
  • Fon katılma belgelerinin alınıp satılacağı yerler,
  • Fon yöneticilerinin kim oldugu, sermaye piyasası alanındaki tecrübeleri,
  • Fonun yatırım stratejisi, yatırım sınırlamaları,
  • Fonun yaptığı harcamalar, portföy yapısı, ilgili vergi düzenlemeleri v.b.)

3.Sirküler
Sirküler de izahname gibi katılma belgelerinin halka arzı sırasında hazırlanır ve fona ait temel bilgileri (fonun kurucusu, kurucu ve fonun adresi, fon katılma belgelerinin alınıp satılacağı yerler, fon yöneticilerinin kimler olduğu, sermaye piyasası alanındaki tecrübeleri, fonun Yatırım stratejisi, Yatırım sınırlamaları, yaptığı harcamalar, portföy yapısı, ilgili vergi düzenlemeleri v.b.) içerir. Sirkülerler, halka arz öncesinde Türkiye çapında yayın yapan en az iki gazetenin Türkiye baskısında ilan edilir.

4.Fon Mali Tabloları
Yatırım fonlarının bir önceki yılla karşılaştırmalı olarak düzenlenmiş bilanço ve gelir tablosu, fon portföy değeri tablosu ve fon toplam değeri tablosu ile bu tablolara ilişkin bağımsız denetçi raporları Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilir ve katılma belgelerinin alınıp satıldığı yerlerde müşterilere açıklanır. Fonların 6 aylık (Ocak-Haziran dönemi) bilanço ve gelir tablosu, fon portföy değeri tablosu ve fon toplam değeri tablosu ile bu tablolara ilişkin bağımsız denetçi raporunun özeti ise katılma belgelerinin alınıp satıldığı yerlerde müşterilere açıklanır.

5.Aylık Raporlar
Aylık raporlar her ayı takip eden 15 gün içinde, ay içerisindeki menkul kıymet ve katılma belgesi hareketleri ile fonun geçmiş performansına ilişkin bilgileri içerecek şekilde hazırlanır. Söz konusu rapor fon kurucusunun merkezinde ve katılma belgesinin satışı yapılan yerlerde yatırımcının incelemesi için hazır bulundurulur.

6.Günlük Gazete ve Periyodik Dergiler

Yatırım Fonuna yatırım yapılırken tasarruf sahiplerinin dikkat etmesi gereken hususlar nelerdir?

1.Risk Düzeyi
Yatırım fonlarının da, türlerine göre değişen ağırlıkla olmak üzere risk taşıdıkları unutulmamalıdır. Çünkü fon tarafından alınan menkul kıymetlerin değeri artabileceği gibi düşebileceğinden anapara kaybı söz konusu olabilir. Her farklı türdeki fonun farklı riskleri vardır. Genellikle potansiyel olarak yüksek getiri, yüksek risk manasına gelmektedir. Fon seçiminden önce yatırımcıların dikkat etmesi gereken, ilgilendikleri fonun amacının ve riskinin kendi risk anlayışları ile örtüşüp örtüşmediğidir.

Bankalarda satılan fonların mevduat ile karıştırılmaması gerekir. Mevduatta anapara garantisi söz konusu olup, banka fonlarında diğer yatırım fonlarında olduğu gibi garanti yoktur.

2.Geçmiş Performans
Yatırım fonlarının günlük, haftalık, aylık ya da yıllık olarak o güne dek ne kadar kazanç sağladıklarına ilişkin bilgiler Kurucudan istenilebileceği gibi gazete ve dergilerde de yayınlanmaktadır. Genel olarak tüm menkul kıymet yatırımlarında özel olarak da yatırım fonlarına yapılan yatırımların, geçmiş dönemde aynı getirinin sağlanacağı anlamına gelmediğinin tüm yatırımcılar tarafından bilinmesi gerekmektedir. Bu tür yatırımlarda daha çok geleceğe ilişkin beklentiler ile yatırımcının risk ve vade tercihinin fonun risk ve vade yapısı ile uyumu dikkate alınmalıdır. Günlük fiyat ve getirilerde yaşanan volatilite (dalgalanmalar), yatırım fonu tercihini etkilememelidir. Özellikle de hisse senedi içeren yatırım fonları, orta ve uzun vadeli bir yatırım aracı olarak değerlendirilmelidir.

3.Beklentiler
Örneğin yatırımcının önümüzdeki dönem için hisse senedi piyasasında yükseliş beklentisi var ise hisse

senedi veya A tipi fon katılma belgesi satın alması ya da faiz oranlarında düşme beklentisi var ise tahvil ve bono fonu ya da B tipi fon katılma belgesi satın alması uygun olacaktır.

4.Öğrenilmesi Gerekenler
Yatırım fonu katılma belgesine yatırım yapmayı planlayan tasarruf sahiplerinin aşağıda sayılan konularda yeterli bilgi edinmelidir.

  • Fonun kurucusu ve bu kurucunun yönettiği fonların türü ve tipi,
  • Fonun portföyünü yöneten portföy yöneticisi,
  • Fonun en yakın tarihli portföy bileşimi ve stratejisi,
  • Kurucunun fonlarının geçmiş dönemlerdeki performansı ve diğer fonlara göre başarı durumu,
  • Fon katılma belgelerinin alınıp satılabileceği yerler, işlem saatleri, alım satım şartları ve özellikle satım emirlerinde kaç gün öncede bildirimde bulunması gerektiği,
  • Alım satım komisyonu olup olmadığı,

5.Yukarıda sayılan bilgiler ve gerek duyulduğunda daha ayrıntılı bilgiler fona ilişkin belgelerden temin edilmelidir. Yatırım Fonlarına ilişkin içtüzük, izahname, sirküler, aylık raporlar vs. fon alım satımı yapılan yerlerden talep edilmeli, fonun yatırım ve yönetim stratejileri ile ilgili bilgi alınmalıdır. Bu bilgilere Sermaye Piyasası ve Bankaların web sitelerinde yatırım fonları ile ilgili menülerde yer alan Yatırım Fonlarına ilişkin Yatırımcıları Sürekli Bilgilendirme Formlarından da ulaşılabilir.

testsayfasi